Vandaag in het duin: Op zoek naar de vingerhelmbloem

Elke maand hebben we het in deze rubriek over een dier of plant die je op dat moment in de duinen kunt spotten. De vingerhelmbloem (Corydalis solida) is een lage plant met fijn verdeelde wasachtige blauwgroene, handvormige blaadjes. Ze bloeien lekker vroeg in het voorjaar en zijn daarmee een welkome bron van nectar voor de eerste hommels en bijen.

De bloemen zijn licht paarsrood en staan in dichte trossen aan het einde van de stengel, vaak met de spoor schuin omhoog. De plant wordt om die reden ook wel vogeltje-op-de kruk genoemd: de bloem zit zo aan de stengel vast, dat je aan een wegvliegend vogeltje moet denken.

Mierenbroodjes

Vingerhelmbloem is een plant van losse, vochthoudende, matig voedselrijke en kalkrijke grond. De plant bloeit omstreeks maart/april. De vrucht is een op een peul gelijkende doosvrucht. Als de twee kleppen ervan openspringen, worden de zaadjes weggeslingerd. Mieren spelen een belangrijke rol bij de verspreiding van de zaden. De zaden zijn voorzien van een zogenaamd mierenbroodje waar mieren verzot op zijn. Mieren gaan met de zaden aan de loop en dragen op die manier bij aan de verspreiding.

Inheems of niet

Het natuurlijke verspreidingsgebied van vingerhelmbloem ligt van Noord-Rusland tot Italië en Frankrijk met een noordwestelijke uitloper naar Nederland. Ons land is de enige plek in Noordwest-Europa waar de plant de kust bereikt. Op grond van vegetatieonderzoek en oude meldingen wordt algemeen aangenomen dat de groeiplaatsen langs de Hollandse en Zeeuwse binnenduinrand een natuurlijke oorsprong hebben.

Landelijk gezien is de vingerhelmbloem tamelijk zeldzaam maar in sommige streken vrij gewoon, zoals in Friesland en Groningen, delen van het rivierengebied en het westelijk gedeelte van Zuid-Limburg. Voor een deel betreft het buitenplaatsen waar de soort ooit is aangeplant en samen met andere vroegbloeiende soorten deel uitmaakt van de zogenoemde stinzenflora.

Meer weten? Ga naar www.duinbehoud.nl

Foto (C): Theo Baas