Op een mooie dag lijkt het Wad rustig. Maar volgens Brent, vrijwilliger bij KNRM Vlieland, is dat schijn. “Het is prachtig weer, maar een klein foutje en je ligt vast. Soms scheelt het maar een halve meter.” Hij ziet het ook op het water gebeuren. “Een stukje buiten de vaargeul en je loopt vast. Dat overkomt niet alleen beginners. Ook ervaren watersporters worden daar nog door verrast.”
Afgelopen zondag kwamen 32 wadlopers in een situatie terecht waarbij zij door opkomend water en veranderende omstandigheden niet zelfstandig terug konden keren. Met hulp van onder andere de KNRM zijn zij in veiligheid gebracht. Het laat zien hoe snel omstandigheden op het Wad kunnen veranderen.
Vooral bij de Vlielanderbalg en het Schuitengat kan een kleine navigatiefout al genoeg zijn om vast te lopen. Buiten de betonning wordt het snel ondiep. Video: Graphicks Media
Nieuwe kaart helpt bij goede voorbereiding
Om watersporters beter voor te bereiden, lanceert de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) een interactieve hotspotkaart. Daarop is te zien op welke plekken watersporters het vaakst in de problemen komen.
De kaart brengt risicogebieden in beeld in de Waddenzee, het IJsselmeer, de Zeeuwse wateren, de Biesbosch en de Randmeren. Op al deze plekken spelen ondieptes, stroming en weersveranderingen een rol.
Dit jaar ligt de nadruk op het Wad. Tweemaal per dag stroomt water vanuit de Noordzee via de zeegaten de Waddenzee in en weer uit. Grote delen van de zeebodem vallen droog en lopen weer onder. Wind en stroming verplaatsen voortdurend zand en slik, waardoor ondieptes, geulen en zandplaten steeds veranderen. Op het Wad zijn meerdere plekken waar extra alertheid nodig is. Rond de Vlielanderbalg en het Schuitengat vraagt dat bijvoorbeeld extra aandacht. Buiten de betonning wordt het snel ondiep.
Brent, vrijwilliger bij KNRM Vlieland: geniet van het Wad, ga goed voorbereid het water op. Foto: Graphicks Media
Eén foutje kan genoeg zijn
De KNRM komt jaarlijks gemiddeld zo’n 2.300 keer in actie. In ruim een kwart van de gevallen gaat het om motorstoringen. Ook boten die vastlopen door ondieptes of navigatiefouten zorgen regelmatig voor een inzet. Daarmee worden jaarlijks gemiddeld zo’n 3.500 mensen gered of geholpen.
“Wat we vaak zien, is dat mensen een stukje willen afsnijden,” zegt Brent. “Of dat er wordt gevaren met oudere kaarten. Maar het verandert hier zo snel.”
Zeker als het weer omslaat of de stroming toeneemt, kan de situatie snel veranderen.
Vaar binnen de (recreatie)geul, gebruik actuele waterkaarten en bereid je tocht goed voor. Download gratis de KNRM Helpt-app voor handige checklists, marifoonkanalen en dichtstbijzijnde havens. Foto: Graphicks Media
Waar extra alert zijn?
De hotspotkaart laat zien waar watersporters extra alert kunnen zijn. Op het IJsselmeer, met name aan de noordoostkant, lopen boten regelmatig vast op zandbanken. Rond de Steile Bank kan de diepte plotseling afnemen van vier meter naar zestig centimeter. Ook bij Stavoren en langs de Friese kust vraagt dat extra aandacht.
In de Biesbosch, door KNRM’ers ook wel ‘de grootste camping op het water’ genoemd, komt het regelmatig voor dat boten vast komen te liggen doordat het water zakt. Op de Randmeren kunnen waterplanten schroeven blokkeren. En op het Veerse Meer kunnen scherpe oesters voor vervelende verwondingen zorgen.
Rondom Dordrecht ligt bovendien een van de drukste vaarwegknooppunten van Europa. Hier komen binnenvaart, zeevaart en pleziervaart samen. Voor watersporters vraagt dat extra oplettendheid.
Weer en voorbereiding
Ook het weer speelt een belangrijke rol. Op het IJsselmeer kan harde wind al snel zorgen voor hoge golven. In de Zeeuwse wateren ontstaan vaak buien boven de eilanden. Wat rustig begint, kan in korte tijd omslaan. “Slecht weer komt zelden onverwachts,” zegt Brent. Check voor vertrek de weerkaarten, bijvoorbeeld Windy voor de wind, en houd de verwachtingen en waarschuwingen van het KNMI in de gaten.”
“Kijk ook naar de lucht,” vervolgt hij. “Op warme dagen zie je soms een wolk snel doorgroeien, een soort bloemkool. Zo’n wolk kan uitgroeien tot een bui met regen en onweer, terwijl ook op afstand ineens een harde wind kan opsteken, uit een onverwachte richting.”
Het Wad lijkt rustig, maar omstandigheden kunnen snel veranderen. Ga goed voorbereid het water op. Foto: Graphicks Media
Goed voorbereid het water op
“Kom vooral genieten van het Wad,” zegt Brent. “En ga goed voorbereid het water op.”
Een goede voorbereiding begint vóór vertrek. Gebruik actuele waterkaarten, blijf binnen de betonning en houd rekening met weer en getij. Via de gratis KNRM Helpt-app kunnen watersporters hun tocht voorbereiden en onderweg informatie raadplegen. In de app vind je onder meer actuele waterkaarten, weerinformatie en gegevens over jachthavens en marifoonkanalen. Ook kan via de app snel en eenvoudig een noodoproep of assistentieverzoek worden verstuurd als het onverhoopt toch mis gaat.
Bekijk hier de interactieve hotspotkaart. Samen met de KNRM Helpt-app maakt deze onderdeel uit van de campagne ‘Veilig uit, veilig thuis’, waarmee de KNRM watersporters oproept goed voorbereid het water op te gaan.
Altijd Paraat
Bij de KNRM zetten ruim 1.600 vrijwilligers zich het hele jaar door, dag en nacht, in om hulp te verlenen op het water, onder alle omstandigheden. De bemanning is professioneel opgeleid voor het reddingwerk, wordt periodiek bijgeschoold en oefent wekelijks om maximaal voorbereid in actie te kunnen komen. Binnen tien minuten na alarmering varen zij uit.
De KNRM is een goed doel. De hulpverlening is kosteloos en wordt uitgevoerd door vrijwilligers. De organisatie ontvangt geen overheidssubsidie en is volledig afhankelijk van donaties, giften en nalatenschappen.
Hoofdfoto: De reddingboot van KNRM Vlieland: De Graaf van Bylandt in actie op de Waddenzee. Foto: Graphicks Media
