De paartijd van de egel is weer begonnen. Dat betekent dat er in tuinen en langs randen van weilanden in Nederland meer activiteit te horen is dan normaal. Wie ’s avonds of ’s nachts goed luistert, merkt misschien op: meer geritsel in het struikgewas, gesnuif en soms opvallende geluiden tussen het groen. Het is een teken dat het voorjaar is en de natuur weer volop in beweging komt.

Egels actiever in paartijd

Egels zijn van oorsprong nachtdieren. Overdag verschuilen ze zich in dichte begroeiing, onder bladeren of in rustige hoekjes van de tuin. Zodra het begint te schemeren, gaan ze op pad.

In de paartijd, die loopt van mei tot en met augustus, leggen egels grotere afstanden af dan in andere periodes van het jaar. Ze zijn dan niet alleen op zoek naar voedsel, maar vooral naar een partner. Dat zoeken naar een partner gaat niet stilletjes. Het is juist in deze periode dat egels vaker hoorbaar zijn. Denk aan gesnuif, gepuf en soms hijgende geluiden. Voor wie dat niet kent, kan het verrassend zijn dat zo’n klein dier zoveel geluid maakt.

Egels en daten

De voortplanting bij egels gaat gepaard met gedrag dat opvalt als je het eenmaal herkent. Mannetjes kunnen lange tijd rond een vrouwtje blijven lopen in cirkels. Dit gedrag wordt ook wel “carrouselgedrag” genoemd. Het is geen rustig of subtiel proces. Egels kunnen elkaar volgen, stoppen, weer beginnen en daarbij veel geluid maken. Uiteindelijk bepaalt dit ritueel of een paring plaatsvindt. Hoewel het misschien wat rommelig oogt, is dit normaal gedrag binnen de soort. Het hoort bij de natuurlijke voortplanting van egels in het wild.

Van paring tot jonge egels

Na de paring gaat ieder dier weer zijn eigen weg. Het mannetje speelt geen rol in de opvoeding. Het vrouwtje draagt de jongen ongeveer vijf weken.

Een nest bestaat meestal uit twee tot tien jongen. Bij de geboorte zijn jonge egels volledig hulpeloos: ze zijn blind, doof en hebben nog zachte stekeltjes. Dat uiterlijk verandert snel in de weken daarna.

Na ongeveer drie weken komen de jongen voor het eerst uit het nest. Ze gaan dan met de moeder mee op pad. Rond zes weken zijn ze zelfstandig en verlaten ze het nest definitief. Daarna moeten ze zelf hun leefgebied vinden en voedsel verzamelen. Dat is een kwetsbare fase, zeker in een omgeving waar verkeer en versnippering van natuur een rol spelen.

Egels in tuinen en woonwijken

De egel wordt in Nederland steeds vaker in tuinen en woonwijken gezien. Dat komt deels doordat hun natuurlijke leefgebied onder druk staat. Tuinen vormen daardoor een belangrijk alternatief leefgebied.

Een egelvriendelijke tuin hoeft niet ingewikkeld te zijn. Kleine aanpassingen kunnen al helpen:

• Laat bladeren of takken liggen in een hoek van de tuin
• Zorg voor doorgangen tussen tuinen zodat egels kunnen rondlopen
• Zet een ondiepe schaal water neer, vooral bij warm of droog weer
• Eventueel bijvoeren met kattenbrokjes (droogvoer)

Belangrijk is dat egels geen melk mogen krijgen. Dat wordt nog wel eens gedacht, maar het is schadelijk voor hun spijsvertering.

Wie deze weken ’s avonds in de tuin wat extra geritsel hoort, hoeft zich dus niet direct zorgen te maken. De kans is groot dat er gewoon een egel op pad is.