Viskotter vast in ijskoud Westgat: KNRM-redders varen uit bij windkracht 8

IJMUIDEN – Acht graden vorst, windkracht 8 en een gevoelstemperatuur van min 25. Midden in een ijskoude winternacht lopen drie vissers met hun garnalenkotter vast op een zandbank bij Schiermonnikoog. Door de ijsgang kunnen verschillende KNRM-reddingboten niet uitvaren. Als de historische KNRM-reddingboot Suzanna te hulp schiet, loopt de eerste reddingspoging mis. Vanuit Terschelling varen KNRM-vrijwilligers met de halfopen reddingboot Frans Hogewind uit voor een lange tocht door de vrieskou. Maar de vissers bereiken is één ding. Ze veilig van boord halen, blijkt een heel ander verhaal. In aflevering 8 van de KNRM-podcast Redders op Zee vertellen schipper Auke en KNRM-vrijwilligers Henk Spanjer en Harm Reinders hoe die nacht verliep.

Muurvast in het Westgat

Het is woensdag 28 februari 2018. Auke is met twee collega’s onderweg naar Lauwersoog. Tijdens het vissen in de Duitse Bocht blijkt dat er iets mis is met de onlangs gemonteerde gieken van de garnalenkotter. In overleg met de eigenaar besluit hij terug te varen voor reparatie.

Maar door de harde oostenwind staat er weinig water in de vaargeul. De vissers moeten uren wachten voordat ze via het Westgat de Waddenzee op kunnen varen. Als Auke uiteindelijk groen licht krijgt van de vuurtorenwachter, is het donker en stormachtig.

Aanvankelijk lijkt alles goed te gaan, maar dan raakt de kotter plotseling de grond. “Ik vind het nog steeds een raadsel. Voor mijn gevoel ging het goed”, vertelt Auke. Hij probeert achteruit te slaan en terug te sturen naar de vaargeul, maar de golven en stroming krijgen de overhand. De kotter loopt vast op een zandbank. Auke roept via de Kustwacht hulp in, die de KNRM inschakelt.

Bekijk de trailer van aflevering 8 van de KNRM-podcast Redders op Zee.

Daar gaat onze reddingboot

“En toen ging eigenlijk alles fout wat er maar fout kan gaan”, vertelt Auke. Door het ijs zijn verschillende KNRM-reddingboten niet inzetbaar. Vanuit KNRM-reddingstation Lauwersoog wordt daarom de historische reddingboot Suzanna ingezet. Dankzij haar schroefvoortstuwing kan deze beter met het ijs overweg.

De redders proberen de kotter met een lijn los te trekken, maar die raakt verstrikt in de schroef van de Suzanna. De reddingboot moet de poging afbreken en terugkeren naar Lauwersoog.

“Dan wordt het heel donker om je heen. Dan denk je: hé, daar gaat onze reddingboot”, vertelt Auke. De drie vissers zijn inmiddels al 24 uur wakker. Hun schip zit muurvast en het water blijft zakken.

De historische reddingboot Suzanna uit Lauwersoog wordt als eerste ingezet om de vastgelopen garnalenkotter te helpen. Foto: Archief KNRM

Dertig zeemijl door de vrieskou

Op Terschelling horen KNRM-vrijwilligers Henk Spanjer en Harm Reinders tijdens hun vaste oefenavond via de scanner dat er bij Schiermonnikoog een kotter is vastgelopen. Niet veel later gaat de pieper. De bemanning van KNRM Terschelling wordt gevraagd de Suzanna te assisteren. Ook de reddingboot Jan en Titia Visser van KNRM Eemshaven wordt ingezet.

De Frans Hogewind van KNRM Terschelling Paal 8 ligt aan de Noordzeekant en kan ondanks de ijsgang uitvaren. De bemanning vertrekt voor een tocht van zo’n dertig zeemijl.
“Het was barkoud”, vertelt Henk. Met windkracht 8, hoge golven en de zee tegen krijgen de redders het flink te verduren. Het buiswater bevriest zodra het de halfopen reddingboot raakt. Dek en uitrusting raken bedekt met ijs.

Na ruim een uur varen horen de redders dat de Suzanna veilig terug is in Lauwersoog. Hun oorspronkelijke opdracht vervalt, maar de drie vissers zitten nog altijd vast. Henk en zijn bemanning besluiten door te varen om hun collega’s uit Eemshaven te ondersteunen.

Een beijzeld marsmannetje

Na ongeveer anderhalf uur varen bereikt de Frans Hogewind de kotter. Het is aardedonker en het schip ligt te rollen in de golven. De redders willen eerst bekijken of de kotter nog kan worden losgetrokken.

Harm stapt over naar het schip. Henk houdt de reddingboot zo stabiel mogelijk tegen de kotter en ondanks de golven en spekgladde dekken verloopt de overstap volgens plan.

Eenmaal binnen wacht Harm een opmerkelijk tafereel. “Het was smoorheet in die roef!”, vertelt hij lachend. “Ik kwam als een soort beijzeld marsmannetje binnen en zij zaten in hun T-shirt met een bak koffie lekker in de warmte.”

Maar buiten is de situatie allesbehalve ontspannen. De kotter zit te vast om los te trekken en het water blijft zakken. Als de stroomvoorziening uitvalt, verdwijnt ook de verwarming. Bovendien bestaat het risico dat het schip scheef komt te liggen.

‘Ik vond dat ik gefaald had’

In overleg met de betrokken schippers wordt duidelijk dat de drie vissers beter van boord kunnen gaan. Voor Auke is dat geen gemakkelijke beslissing. Hij komt uit een vissersfamilie en voelt zich verantwoordelijk voor zijn schip en bemanning.

“Ik wilde eigenlijk niet van boord”, vertelt hij. Een van de redders vraagt Auke of hij kinderen heeft. Als hij bevestigend antwoordt, krijgt hij het advies om van boord te stappen.
“Ik vond dat ik gefaald had. Dat was bij mij wel een ding.”

Uiteindelijk stemt Auke in. De drie vissers moeten overstappen op de Frans Hogewind. Daarna wacht de redders nog een flinke uitdaging: met drie extra opvarenden over de ondiepe zandbank varen. In dieper water staat de grotere KNRM-reddingboot Jan en Titia Visser klaar om de vissers over te nemen en naar Eemshaven te brengen. Voor de Terschellinger redders wacht vervolgens de terugtocht.

Hoe verloopt de overstap in de ijskoude winternacht? En hoe kijkt Auke terug op het moment waarop hij zijn kotter moest achterlaten? In de KNRM-podcast Redders op Zee vertellen de betrokkenen het hele verhaal.

De KNRM-reddingboot Frans Hogewind uit Terschelling raakt tijdens de reddingsactie bedekt met een dikke laag ijs. De bemanning vaart bij windkracht 8 en acht graden vorst uit om drie vissers te helpen. Foto: Archief KNRM

Derde seizoen Redders op Zee

In de achtste aflevering van de podcast Redders op Zee vertellen schipper Auke en KNRM-vrijwilligers Henk Spanjer en Harm Reinders ieder hun kant van het verhaal. Over een vastgelopen kotter, reddingwerk onder extreme omstandigheden en een beslissing die Auke niet snel zal vergeten.

De podcast brengt het reddingwerk rechtstreeks de huiskamer in. KNRM-vrijwilligers, geredde mensen en andere betrokkenen vertellen zelf wat er gebeurde én wat zo’n redding met hen doet. Persoonlijke, soms aangrijpende verhalen die laten horen en voelen wat normaal buiten beeld blijft.

Het derde seizoen van Redders op Zee bestaat uit twaalf afleveringen en wordt mogelijk gemaakt door Fisherman’s Friend. Aflevering 8, Vast in het ijskoude Westgat, is vanaf
dinsdag 17 november te beluisteren via de bekende podcastkanalen en knrm.nl/podcast.

De KNRM ontvangt geen overheidssubsidie en is volledig afhankelijk van donaties, giften en nalatenschappen. Dankzij deze steun kunnen de vrijwilligers dag en nacht, het hele jaar door en onder alle omstandigheden uitvaren om mensen in nood te helpen.

Hoofdfoto: De garnalenkotter ligt vast op een zandbank bij Schiermonnikoog. Vanaf de KNRM-reddingboot is goed te zien hoe het buiswater bij acht graden vorst direct bevriest. Foto: Archief KNRM

Persbureau Ameland
Persbureau Ameland

Persbureau Ameland brengt alle actualiteiten om en rondom Ameland. Daarnaast verschijnen er verschillende reportages over de vele bewoners die het eiland rijk is. Zelf een goede tip? Mail deze naar info@persbureau-ameland.nl.

Artikelen: 2508