Elfstedentocht finish 1985 (Rob Croes / Anefo), CC0 / Wikimedia Commons

De Elfstedentocht vanaf een eiland: Amelanders die het kruisje haalden

De Elfstedentocht komt niet over Ameland. Toch hebben ook eilanders een band met deze beroemde schaatstocht. Om de tocht van tweehonderd kilometer te rijden, moesten zij eerst de oversteek naar de vaste wal maken.

Van Ameland naar de top

Sportverhalen van een eiland

Ameland is misschien klein, maar het eiland kent verrassend veel bijzondere sportverhalen. Verhalen over Amelanders die de landelijke top bereikten, talenten die hun eerste stappen op het eiland zetten en sporters die buiten Ameland naam maakten. Sommige namen zijn nog altijd bekend, andere verhalen dreigen langzaam te verdwijnen.

Met Van Ameland naar de top brengen we die verhalen bij elkaar. We duiken in het verleden, spreken mensen die erbij waren en kijken ook naar de sporters van nu en de talenten van morgen. Want achter iedere prestatie zit een verhaal – en juist die verhalen willen we bewaren en doorvertellen.

Voor veel Friezen is de Elfstedentocht meer dan een schaatswedstrijd. Het is een gebeurtenis waar generaties over praten. De strenge winters, de spanning rond het besluit om de tocht te organiseren en de duizenden schaatsers die zich op het ijs wagen, horen bij de Friese geschiedenis.

Ook op Ameland werd de Elfstedentocht met belangstelling gevolgd. Verschillende eilanders trokken naar de vaste wal om zelf aan de start te verschijnen. Zij stonden voor dezelfde uitdaging als de andere deelnemers: tweehonderd kilometer schaatsen langs de Friese elf steden. Alleen begon hun tocht al eerder, namelijk bij de overtocht naar de vaste wal.

Eerst moet je überhaupt van het eiland af

Voor een schaatser van Ameland was deelname aan de Elfstedentocht niet vanzelfsprekend. Naast een goede voorbereiding en voldoende conditie moest ook de reis naar Leeuwarden worden geregeld.

De Elfstedentocht begint doorgaans vroeg in de ochtend. Dat betekent dat deelnemers op tijd op de startlocatie moeten zijn. Voor eilanders betekende dit extra plannen. De bootverbinding, het winterweer en de bereikbaarheid van de vaste wal speelden allemaal een rol.

Wie eenmaal aan de start stond, wachtte dezelfde uitdaging als voor iedere andere deelnemer: een lange tocht over natuurijs, met onderweg stempelposten, vermoeidheid en wisselende weersomstandigheden.

De laatste drie Elfstedentochten

De Elfstedentochten van 1985, 1986 en 1997 staan bij veel Friezen nog goed in het geheugen. Na jaren waarin de omstandigheden niet geschikt waren, kon er eindelijk weer worden geschaatst.

In 1985 en 1986 volgden de tochten elkaar in korte tijd op. De winter van 1997 bracht opnieuw voldoende ijs om de tocht te organiseren. Ook Amelanders grepen deze bijzondere kansen aan om de tocht te rijden.

Voor wie het felbegeerde Elfstedenkruisje behaalde, was dat een prestatie om trots op te zijn. Tweehonderd kilometer schaatsen vraagt niet alleen om conditie, maar ook om doorzettingsvermogen. Zeker wanneer de omstandigheden onderweg zwaar worden.

Een eigen schaatstraditie op Ameland

Hoewel de Elfstedentocht aan het eiland voorbijgaat, heeft Ameland zelf ook een schaatstraditie. In verschillende dorpen wordt het schaatsen georganiseerd door ijsverenigingen. Zodra het ijs dik genoeg is, komen liefhebbers bij elkaar voor wedstrijden en andere activiteiten.

Dat gebeurde bijvoorbeeld in Buren, waar in 2012 na zestien jaar weer een kortebaanwedstrijd kon worden gehouden. Arjan Verbiest, die in 1996 kampioen was geworden, stond opnieuw aan de start. René Metz won bij de mannen en Brenda Metz bij de vrouwen.

Het zijn momenten die laten zien hoe sterk de schaatssport ook op het eiland leeft. Net als bij de Elfstedentocht draait het om de bijzondere omstandigheden van een strenge winter. Het ijs moet goed zijn en de gelegenheid doet zich niet ieder jaar voor.

Van Ameland naar de Elfstedentocht

De Elfstedentocht is onlosmakelijk verbonden met Friesland. Voor Amelanders die eraan deelnamen, kwam daar nog een extra bijzonderheid bij: zij moesten eerst het eiland verlaten voordat ze aan hun schaatstocht konden beginnen.

De verhalen van deze eilanders vormen een mooi onderdeel van de sportgeschiedenis van Ameland. Ze laten zien dat de afstand tot de vaste wal geen belemmering hoefde te zijn om deel uit te maken van een van de bekendste sportevenementen van Nederland.

Weet jij meer over dit verhaal?

De sportgeschiedenis van Ameland zit niet alleen in archieven, maar vooral in de herinneringen van mensen. Misschien weet jij meer over de sporter of gebeurtenis uit dit verhaal. Was je erbij, heb je samen gesport, ken je iemand die een belangrijke rol speelde of liggen er thuis nog foto’s, krantenknipsels of andere herinneringen?

Laat het ons weten. Ook aanvullingen, anekdotes en correcties zijn welkom. En is er een Amelander sporter, trainer, vrijwilliger of bijzonder sportverhaal waar we volgens jou eens in moeten duiken? Ook dat horen we graag.

Zo bouwen we Van Ameland naar de top samen verder uit en zorgen we ervoor dat bijzondere sportverhalen van het eiland niet verloren gaan.

Mailen kan naar: info@persbureau-ameland.nl

Redactie Persbureau Ameland
Redactie Persbureau Ameland
Artikelen: 214