Met de start van het broedseizoen laten veel vogels zich nadrukkelijker zien én horen. In deze periode komen elk jaar weer verhalen boven drijven over soorten die als ‘lastig’ worden bestempeld, doordat zij hun nest en jongen fel verdedigen. Vogelbescherming Nederland roept op tot begrip en adviseert vooral om gepaste afstand te houden van de vogels. Een kleine omweg is vrijwel altijd mogelijk.

Tijdens de broedtijd weten vogels die mensen bij hun nest willen weghouden, vrijwel elk jaar weer het nieuws te halen. Vaak gaat het om buizerds, oehoes of knobbelzwanen. Doordat de mens steeds meer ruimte in beslag neemt, zijn dit soort mens-dier-confrontaties bijna niet meer weg te denken.

Toename in stedelijk gebied

De toename van vogels in het stedelijk gebied kan men als overlast ervaren, dat komt omdat vogels zoals zilvermeeuwen en scholeksters minder natuurlijke leefgebieden hebben en daardoor hun heil zoeken in de stad om voedsel en broedplekken te vinden. De klimaatverandering beïnvloedt daarnaast ook de timing van het broedseizoen. Vogelsoorten kunnen door stijgende temperaturen eerder beginnen met broeden, waardoor het beschermende gedrag ook al eerder in het voorjaar kan plaatsvinden.

Het verschijnsel heeft alles te maken met het beschermende gedrag van vogels tijdens de broedtijd die meestal tot ongeveer augustus duurt. Sommige vogelsoorten zoals meeuwen en ganzen kunnen luidruchtig zijn of zelfs schijnaanvallen uitvoeren wanneer mensen te dicht bij hun nest komen. Zwanen beschermen hun kroost door te hissen en met hun vleugels te slaan. Dit gedrag is een natuurlijke reactie en is bijna nooit gevaarlijk, maar kan wel als intimiderend worden gezien. Ook kleinere vogels kunnen aanvallen, maar doen dit meestal door op een andere plek dan het nest wild rond te fladderen.

“Het beschermen van hun jongen is een natuurlijk gedrag van vogels,” aldus Timo Roeke van Vogelbescherming Nederland. “Door afstand te bewaren, waarschuwingssignalen te respecteren en tijdelijk een kleine omweg te nemen, kunnen we hier eenvoudig rekening mee houden.”

Afstand bewaren

Wie zich in de buurt van broedende vogels begeeft, kan zichzelf beschermen met een pet of paraplu bij overvliegende vogels. Het zwaaien met armen kan ook helpen. Daarnaast is het belangrijk om honden in natuurgebieden aangelijnd te houden. De oplossing is in ieder geval niet om vogels te verjagen, want het verstoren van broedende vogels in Nederland is strikt verboden. Door rekening te houden met broedende vogels en hun jongen, kan overlast worden beperkt en krijgen jonge vogels een goede kans om op te groeien.

Fotobijschrift: Knobbelzwaan met jongen

Foto (C): Jelle de Jong